Espresso pije się od razu po zaparzeniu, póki jest gorące, w dwóch, trzech łykach. Szklankę wody, którą dostajesz obok, wypij przed kawą: łyk wody przepłukuje usta, więc pierwszy łyk espresso smakuje czysto, bez resztek śniadania czy poprzedniej kawy. Przed piciem zamieszaj espresso łyżeczką, bo na górze i na dnie filiżanki smakuje inaczej.
Na tym etykieta się kończy. Cukier, woda po kawie, stolik albo bar to już kwestia gustu i nikt Cię za nie z kawiarni nie wyprosi.
Czym jest espresso
Espresso to mała, mocna kawa z ekspresu ciśnieniowego. Gorąca woda pod ciśnieniem przepływa przez ok. 7 do 9 g drobno zmielonej, ubitej kawy i po ok. 25 do 30 sekundach w filiżance jest ok. 25 do 35 ml gęstego naparu. Na wierzchu leży crema, czyli jasnobrązowa pianka z oleju kawowego i dwutlenku węgla, który uwalnia się ze świeżo palonych ziaren. O historii espresso i o tym, jak je zrobić w domu, piszemy we wpisie o espresso.
Kawy jest mało, więc szybko stygnie, a crema po minucie, dwóch zaczyna się rozpadać. Dlatego z espresso nie czeka się do końca rozmowy.
Espresso, doppio, ristretto: jak pić każde z nich
Wszystkie te kawy powstają w ekspresie ciśnieniowym. Różnią się ilością kawy i wody, a przez to także tym, jak się je pije. Liczby to typowe zakresy.
| Napój | Kawa | W filiżance | Ile łyków | Na co zwrócić uwagę |
|---|---|---|---|---|
| Espresso | ok. 7 do 9 g | ok. 25 do 35 ml | 2 do 3 | zamieszaj i pij od razu |
| Doppio (podwójne) | ok. 14 do 18 g | ok. 50 do 70 ml | 3 do 5 | dwa razy więcej kawy, można pić odrobinę wolniej |
| Ristretto | ok. 7 do 9 g | ok. 15 do 25 ml | 1 do 2 | najgęstsze i najsłodsze |
| Lungo | ok. 7 do 9 g | ok. 60 do 110 ml | kilka, powoli | cieńsze, więcej goryczy |
| Espresso macchiato | ok. 7 do 9 g | ok. 30 do 45 ml | 2 do 3 | łyżka mlecznej pianki łagodzi smak |
Doppio to po prostu dwie porcje espresso w jednej filiżance. Pije się je tak samo, tylko w kilku łykach więcej. Ristretto jest krótsze i słodsze, często wystarczą dwa łyki.
Woda do espresso: przed czy po?
Klasycznie przed. Szklanka wody do espresso ma przepłukać usta, żeby pierwszy łyk kawy trafił na czysty język. Po obiedzie, słodkim ciastku albo innej kawie różnica jest wyraźna. Woda gazowana robi to odrobinę skuteczniej niż niegazowana, ale obie się sprawdzą.
A czy można pić wodę po espresso? Oczywiście. Część osób popija nią kawę, żeby zmyć gorzki posmak, i nie ma w tym nic złego. Tyle że woda zmywa wtedy także to, co w dobrym espresso najprzyjemniejsze, czyli długi posmak czekolady albo karmelu, który potrafi zostać w ustach kilka minut. Jeśli kawa jest dobra, daj mu chwilę. Jeśli jest za gorzka, woda po kawie to rozsądne wyjście.
Jak pić espresso krok po kroku
- Zanim zaczniesz, spójrz na cremę. Powinna mieć kolor orzecha laskowego i zakrywać całą powierzchnię kawy.
- Wypij łyk wody.
- Zamieszaj espresso łyżeczką. Crema na wierzchu jest gorzkawa, a na dnie zbiera się gęstszy, słodszy napar. Po zamieszaniu każdy łyk smakuje podobnie. Jeśli ciekawi Cię sama crema, spróbuj jej łyżeczką, a dopiero potem zamieszaj.
- Jeśli słodzisz, wsyp cukier teraz i mieszaj, aż się rozpuści. We Włoszech wiele osób słodzi espresso, więc nie ma się czego wstydzić.
- Wypij kawę w dwóch, trzech łykach, póki jest ciepła.
- Poczekaj na posmak. W dobrym espresso zostaje na długo.
A mleko? Do samego espresso się go nie dolewa. Jeśli chcesz odrobinę złagodzić smak, zamów espresso macchiato, czyli espresso z łyżką mlecznej pianki. Latem możesz też spróbować espresso tonic, które pije się zupełnie inaczej: zimne, z lodem i powoli.
Espresso we Włoszech, czyli przy barze
We Włoszech espresso zamawia się po prostu jako „un caffè”. Często pije się je na stojąco, przy barze. Barista stawia filiżankę, obok szklankę wody, a po kilku minutach klienta już nie ma. Przy barze kawa bywa tańsza niż przy stoliku, bo płacisz za samą kawę, bez obsługi kelnerskiej.
Jak rozpoznać dobre espresso
Po cremie i po smaku. Dobra crema jest gęsta, orzechowobrązowa, czasem z ciemniejszymi prążkami, i nie znika po kilku sekundach. Jasna, rzadka pianka, która szybko się rozpada, zwykle oznacza, że woda przepłynęła przez kawę za szybko albo ziarna nie są świeże. Bardzo ciemna crema z jasną plamą na środku podpowiada, że parzenie trwało za długo albo woda była za gorąca.
W smaku szukaj równowagi. Espresso może być intensywne i gorzkawe, ale nie powinno ściągać języka ani smakować jak popiół. Wyraźnie kwaśne i wodniste wychodzi zwykle wtedy, gdy kawa jest zmielona za grubo. Za gorzkie i cierpkie, gdy jest zmielona za drobno albo parzy się za długo. Dobre espresso zostawia po sobie długi, przyjemny posmak, najczęściej czekolady, karmelu albo orzechów.
Jaka kawa do espresso
Jeśli pijesz espresso bez mleka i dopiero zaczynasz, wybierz kawę o niskiej kwasowości. Jasno palone, owocowe ziarna dają w espresso ostrą kwasowość, która na początek potrafi zniechęcić. Mieszanki czekoladowe i orzechowe są dużo łatwiejsze. Dlatego do czystego espresso polecamy przede wszystkim Słonia.
Słoń to mieszanka brazylijskich ziaren, 100% arabiki, prawie bez kwasowości. Ma głębokie body i gładką, gęstą cremę, więc w filiżance wygląda tak, jak espresso wyglądać powinno. W smaku jest mleczna czekolada z orzechami i migdałami, a na końcu słodycz brązowego cukru. Taki posmak szkoda spłukiwać wodą. Słoń sprawdza się w ekspresie ciśnieniowym i w kawiarce. Kupisz go w paczce 250 g albo 1 kg, w ziarnach albo zmielonego do espresso.
Jeśli wolisz espresso mocniejsze i bardziej gorzkie, weź Tygrysa. To mieszanka arabiki i robusty z ziaren z Ameryki Południowej, Ugandy i Indii, skomponowana specjalnie z myślą o espresso. Kwasowości w niej nie ma, jest za to intensywna gorzka czekolada z karmelem. Dobrze wypada jako doppio, kiedy kawa ma przede wszystkim postawić na nogi.
Więcej kaw do kolby i automatu znajdziesz w kolekcji kawa do ekspresu. Każdą paczkę palimy dopiero po Twoim zamówieniu, a datę palenia znajdziesz na zgrzewie. Do espresso kawa smakuje najlepiej ok. 10 dni po paleniu. Wcześniej wciąż mocno się odgazowuje, crema bywa wtedy bąbelkowata, a smak kwaśny i nierówny.
Najczęstsze pytania
Jak powinno pić się espresso?
Od razu po zaparzeniu, w dwóch, trzech łykach. Najpierw łyk wody, potem zamieszaj kawę łyżeczką i pij, póki crema jest świeża. Cukier jest opcjonalny, mleka do espresso się nie dolewa.
Czy wodę do espresso pije się przed czy po?
Klasycznie przed, żeby przepłukać usta i poczuć pełny smak kawy. Woda po espresso też jest w porządku, zwłaszcza gdy kawa zostawia gorzki posmak, ale zmywasz nią wtedy także przyjemny posmak dobrego espresso.
Po co kieliszek wody do espresso?
Żeby oczyścić smak przed kawą. Espresso to kilka łyków bardzo skoncentrowanego smaku i resztki jedzenia czy słodyczy łatwo go zagłuszają. Woda przydaje się też wtedy, gdy pijesz kilka kaw z rzędu i chcesz porównać ich smak.
Czy espresso trzeba mieszać?
Nie trzeba, ale warto. Crema na wierzchu jest gorzkawa, a na dnie zbiera się gęstszy, słodszy napar. Po zamieszaniu każdy łyk smakuje podobnie. Jeśli słodzisz, mieszanie i tak jest konieczne.
Jak pić espresso doppio?
Tak samo jak pojedyncze, tylko w trzech, pięciu łykach zamiast dwóch, trzech. W doppio jest dwa razy więcej kawy, więc możesz pić je odrobinę wolniej, ale nadal póki jest ciepłe.
