Kawowiec to wiecznie zielony krzew albo małe drzewo z rodzaju Coffea, z którego nasion robi się kawę. W domu najczęściej uprawia się kawowiec arabski (Coffea arabica). W doniczce lubi jasne miejsce bez ostrego słońca w południe, temperaturę pokojową przez cały rok, lekko wilgotną ziemię i wilgotne powietrze. Rośnie powoli, a na kwiaty trzeba poczekać kilka lat.
Co to jest kawowiec
Kawowiec to rodzaj roślin z rodziny marzanowatych. Dziko rośnie w tropikalnej Afryce, a uprawia się go na plantacjach w Ameryce Łacińskiej, Afryce i Azji. Z jego nasion, po obróbce i paleniu, powstaje kawa. Dwa najważniejsze gatunki to kawowiec arabski, czyli arabika, i kawowiec kongijski, z którego pochodzi robusta. Ojczyzną arabiki są wyżyny Etiopii i to właśnie arabika najczęściej trafia do doniczek. O uprawie na plantacjach piszemy we wpisie uprawa kawy.
Jak wygląda kawowiec? To krzew albo niewielkie drzewo o błyszczących, ciemnozielonych liściach z lekko falistym brzegiem. W naturze dorasta do kilku metrów, w doniczce zwykle do metra, półtora. Kwitnie na biało, a z kwiatów wyrastają owoce, najpierw zielone, potem czerwone, nazywane wiśniami. W każdej wiśni są zwykle dwa nasiona, czyli ziarna kawy.
Pielęgnacja kawowca w pigułce
| Co | Czego potrzebuje kawowiec |
|---|---|
| Światło | jasno, ale bez ostrego słońca w południe; okno wschodnie lub zachodnie |
| Temperatura | pokojowa przez cały rok, około 18 do 24°C; zimą nie mniej niż około 15°C |
| Podlewanie | regularnie, gdy wierzchnia warstwa ziemi przeschnie; bez wody stojącej w osłonce |
| Wilgotność powietrza | wysoka; zraszanie liści, z dala od kaloryfera |
| Podłoże | przepuszczalne, lekko kwaśne, z drenażem na dnie doniczki |
| Nawożenie | wiosną i latem co dwa, trzy tygodnie, zimą przerwa |
| Przesadzanie | młode rośliny co rok, starsze co dwa lata, wiosną |
Czy kawowiec lubi słońce
Lubi światło, ale nie ostre słońce. W naturze rośnie pod okapem lasu, a na wielu plantacjach w cieniu wyższych drzew. W domu najlepiej sprawdza się jasne stanowisko przy oknie wschodnim albo zachodnim. Przy oknie południowym postaw roślinę kawałek dalej albo osłoń ją firanką, bo południowe słońce latem przypala liście i zostawia na nich brązowe, suche plamy. Zimą, kiedy światła jest mało, możesz przysunąć kawowiec bliżej szyby, byle nie stał w przeciągu ani nad grzejnikiem.
Podlewanie i wilgotność
Kawowiec źle znosi dwie skrajności: przesuszoną bryłę korzeniową i stojącą wodę. Podlewaj, gdy wierzchnia warstwa ziemi przeschnie na mniej więcej centymetr. Latem będzie to częściej, zimą rzadziej. Nadmiar wody wylej z podstawki po kwadransie. Najlepsza jest woda odstana, miękka i w temperaturze pokojowej, bo zimna i twarda woda prosto z kranu nie służy ani liściom, ani korzeniom.
W mieszkaniu z centralnym ogrzewaniem największym kłopotem jest suche powietrze. Zraszaj liście miękką wodą, postaw doniczkę na podstawce z mokrym keramzytem albo w grupie z innymi roślinami. Liście szybko pokażą, co jest nie tak:
- brązowe, zasychające końcówki liści oznaczają zwykle za suche powietrze albo przesuszoną ziemię,
- żółknące dolne liście to najczęściej przelanie albo za mało światła,
- opadanie liści po przestawieniu to reakcja na zmianę miejsca, która zwykle mija,
- brązowe plamy na środku liścia to przypalenie słońcem.
Podłoże, nawożenie i przesadzanie
Kawowiec lubi ziemię lekko kwaśną, żyzną i przepuszczalną. Dobrze sprawdza się gotowe podłoże do roślin kwasolubnych albo uniwersalne wymieszane z odrobiną perlitu. Na dno doniczki daj warstwę keramzytu, żeby woda nie zalegała przy korzeniach. Od wiosny do końca lata zasilaj roślinę nawozem do roślin zielonych co dwa, trzy tygodnie, w dawce z opakowania albo trochę mniejszej. Jesienią i zimą kawowiec rośnie wolniej, więc nawożenie przerwij.
Młode rośliny przesadzaj co roku wiosną, starsze co dwa lata. Nowa doniczka powinna być tylko o kilka centymetrów większa od starej. W zbyt dużej zostaje dużo ziemi, w której długo stoi woda. Jeśli kawowiec robi się za wysoki, możesz go wiosną przyciąć, a wtedy zacznie się krzewić.
Kwiat kawowca i owoce
Na pierwsze kwiaty trzeba poczekać. Kawowiec z nasiona zakwita zwykle po trzech, czterech latach, i to tylko wtedy, gdy ma dość światła. Kwiaty są białe, gwiaździste, zebrane w pęczki przy nasadzie liści. Pachną intensywnie, trochę jak jaśmin, i utrzymują się zaledwie kilka dni. Arabika jest samopylna, więc nie potrzebuje drugiej rośliny, żeby zawiązać owoce. W domu, bez owadów, można jej pomóc, delikatnie przesuwając pędzelkiem po kwiatach.
Owoce dojrzewają długo: od zawiązania do czerwonej wiśni mija zwykle od sześciu do dziewięciu miesięcy. W mieszkaniu kawowiec daje ich niewiele, a często nie owocuje wcale. Jeśli pojawią się czerwone wiśnie, masz dowód, że roślina ma u Ciebie naprawdę dobre warunki.
Czy z domowego kawowca da się zrobić własną kawę
Da się, ale symbolicznie. Z domowej rośliny zbierzesz kilka, może kilkanaście wiśni, czyli kilkanaście do kilkudziesięciu ziaren. To za mało nawet na jedno espresso, do którego potrzeba około 18 g kawy, czyli ponad stu ziaren. Proces wygląda tak samo jak na plantacji: trzeba zdjąć miąższ, wysuszyć nasiona, obrać je z łuski i upalić, na przykład na suchej patelni. Etapy obróbki opisujemy we wpisie metody obróbki kawy. Traktuj to jako ciekawostkę i fajną lekcję dla dzieci, a nie źródło kawy na co dzień.
Kawa z ojczyzny arabiki
Skoro kawowiec w doniczce to najczęściej arabika, warto spróbować kawy z miejsca, w którym ten gatunek się zaczął. Etiopia Yirgacheffe Idido pochodzi ze stacji przetwórczej Idido w strefie Gedeo. Drobni rolnicy dostarczają tam wisienki zbierane z przydomowych ogrodów, a krzewy to lokalne odmiany heirloom, potomkowie dziko rosnących kawowców. Kawa przechodzi obróbkę mytą, a my palimy ją jasno. W filiżance morela, bergamotka, jaśmin i wiciokrzew, lekkie, herbaciane body i żywa, ale łagodna kwasowość. Najlepiej smakuje z przelewu, dripa, chemeksu albo aeropressu.
Jeśli wolisz smak bardziej klasyczny, sięgnij po Brazylię Mogiana. Pochodzi z regionu słynącego z czerwonej ziemi i umiarkowanych temperatur, od spółdzielni Cooxupe, do której należą głównie drobni rolnicy. Jest łagodna, z lekką kwasowością, a obróbka pulped natural daje jej słodycz. Inne kawy z jednego regionu znajdziesz w kolekcji single origin. Każdą paczkę palimy dopiero po Twoim zamówieniu, a datę palenia znajdziesz na zgrzewie.
Najczęstsze pytania
Co to jest kawowiec?
Kawowiec to wiecznie zielony krzew albo małe drzewo z rodzaju Coffea, z którego nasion robi się kawę. W domu uprawia się najczęściej kawowiec arabski, który w doniczce dorasta zwykle do metra, półtora.
Co lubi kawowiec w doniczce?
Jasne miejsce bez ostrego słońca w południe, stałą temperaturę pokojową, lekko wilgotną ziemię bez stojącej wody i wilgotne powietrze. Nie lubi przeciągów, zimnej wody i stania nad kaloryferem.
Jak dbać o drzewko kawowe?
Podlewaj, gdy wierzch ziemi przeschnie, zraszaj liście, od wiosny do końca lata nawoź co dwa, trzy tygodnie, a wiosną przesadzaj do nieco większej doniczki. Brązowe końcówki liści zwykle oznaczają za suche powietrze.
Czy kawowiec lubi słońce?
Lubi dużo światła, ale bezpośrednie słońce w południe przypala mu liście. Najlepsze jest okno wschodnie lub zachodnie, a przy południowym warto odsunąć roślinę albo osłonić ją firanką.
Kiedy kawowiec kwitnie i owocuje?
Zwykle po trzech, czterech latach, jeśli ma dość światła. Białe kwiaty pachną jak jaśmin i trzymają się kilka dni, a owoce dojrzewają od sześciu do dziewięciu miesięcy. W domu owoców bywa niewiele.
