Caffe latte to espresso zalane dużą ilością spienionego mleka, z cienką warstwą piany na wierzchu. Latte macchiato robi się odwrotnie: najpierw do wysokiej szklanki trafia mleko, a espresso dolewa się na końcu, więc napój układa się w trzy warstwy. Po włosku „latte” znaczy po prostu mleko, dlatego we Włoszech zamawia się „caffè latte”. Samo „latte” może skończyć się szklanką mleka.
Czym różni się caffe latte od latte macchiato
W skrócie: w latte wlewasz mleko do kawy, w latte macchiato kawę do mleka.
Przy caffe latte najpierw parzysz espresso do filiżanki albo szklanki, potem dolewasz spienione mleko. Kawa miesza się z mlekiem, kolor jest jednolicie beżowy, a na górze zostaje około centymetra gładkiej piany. Podaje się je zwykle w dużej filiżance albo szklance, od 250 do 350 ml.
Przy latte macchiato kolejność jest odwrotna. Spienione mleko ląduje w wysokiej szklance, a espresso wlewasz powoli na samym końcu. Kawa zatrzymuje się między mlekiem a pianą i widać trzy pasy: białe mleko na dole, brązową kawę pośrodku, białą pianę na górze. „Macchiato” znaczy „poplamione”, czyli mleko poplamione kawą.
Smak też trochę się różni. Latte macchiato ma zwykle więcej mleka i piany, więc pierwsze łyki są bardzo mleczne, a kawa pojawia się dopiero niżej. Caffe latte smakuje tak samo od pierwszego do ostatniego łyku. Szczerze mówiąc, większość osób po chwili i tak miesza macchiato łyżeczką, więc warstwy są głównie dla oka.
| Napój | Kolejność | Typowa objętość | Piana | W smaku |
|---|---|---|---|---|
| Caffe latte | espresso, potem mleko | 250 do 350 ml | cienka, ok. 1 cm | łagodny, mleczny, równy |
| Latte macchiato | mleko, potem espresso | 300 do 400 ml, wysoka szklanka | wyraźna, 1 do 2 cm | najbardziej mleczny, warstwowy |
| Cappuccino | espresso, potem mleko | 150 do 180 ml | gęsta i puszysta, 1 do 2 cm | kawę czuć wyraźniej |
| Flat white | podwójne espresso, potem mleko | 150 do 180 ml | bardzo cienka, aksamitna | najmocniejszy z czterech |
A latte a cappuccino? Cappuccino jest mniejsze, ma mniej mleka i grubszą, puszystą piankę, więc kawę czuć w nim mocniej. Latte to ta sama porcja espresso w większej ilości mleka. Cappuccino rozpisaliśmy osobno we wpisie cappuccino: co to jest i jak je zrobić.
Jak zrobić latte w domu
Na jedno latte potrzebujesz pojedynczego albo podwójnego espresso (mniej więcej 30 do 60 ml) i od 200 do 250 ml mleka. Mleko podgrzewaj do 55 do 65°C. W praktyce to moment, gdy dzbanek jest gorący, ale da się go jeszcze chwilę utrzymać w dłoni. Mocniej podgrzane mleko traci naturalną słodycz i zaczyna smakować jak gotowane.
W ekspresie kolbowym
- Zaparz espresso do szklanki albo dużej filiżanki.
- Wlej zimne mleko do dzbanka, najwyżej do jednej trzeciej wysokości, bo przy spienianiu urośnie.
- Trzymaj dyszę parową tuż pod powierzchnią mleka przez kilka sekund, aż usłyszysz ciche syczenie. Wtedy mleko łapie powietrze. Potem zanurz dyszę głębiej, żeby mleko zawirowało i doszło do temperatury.
- Stuknij dzbankiem o blat i zakręć nim kilka razy, żeby pozbyć się dużych bąbli. Dobra piana wygląda jak jogurt pitny, nie jak mydliny.
- Wlewaj mleko do espresso z niewielkiej wysokości, a pod koniec obniż dzbanek, żeby piana wyszła na wierzch. Jeśli masz ochotę na serce albo tulipana, zajrzyj do wpisu o latte art.
W ekspresie automatycznym
- Jeśli ekspres ma przycisk latte, zacznij od niego, ale zajrzyj w ustawienia. Fabryczne proporcje często dają dużo mleka i mało kawy, więc warto wybrać mocniejszą kawę albo podwójną porcję.
- Jeśli takiego przycisku nie ma, zrób espresso, a mleko spień dyszą albo osobnym spieniaczem i wlej do kawy.
- Do automatu kupuj kawę ziarnistą. Młynek w ekspresie zmieli ją tuż przed parzeniem.
W kawiarce ze spieniaczem
- Zaparz kawę w kawiarce. Formalnie to nie jest espresso, ale napar jest na tyle mocny, że przebije się przez mleko. Na jedno latte weź od 50 do 80 ml.
- Podgrzej mleko w garnuszku albo w mikrofalówce, aż będzie gorące, ale nie zacznie wrzeć.
- Spień je spieniaczem ręcznym, elektrycznym albo w french pressie (dzbanku z tłokiem): kilkanaście energicznych ruchów tłokiem w górę i w dół wystarczy.
- Odstaw mleko na pół minuty, żeby piana zgęstniała, i wlej je do kawy.
Latte macchiato z warstwami
- Spień mleko jak do latte, tylko trochę dłużej wpuszczaj powietrze, żeby piany było więcej. Najłatwiej o ładne warstwy z pełnym mlekiem 3,2%.
- Wlej mleko do wysokiej, przezroczystej szklanki, mniej więcej do dwóch trzecich.
- Odczekaj 30 do 60 sekund. Piana oddzieli się od mleka i wyraźnie odetnie od reszty.
- Zaparz espresso do małego dzbanuszka albo filiżanki, z której wygodnie się leje.
- Wlewaj espresso powoli, cienkim strumieniem, najlepiej po ściance szklanki albo po grzbiecie łyżeczki. Kawa przebije się przez pianę i zatrzyma nad mlekiem.
Czemu to działa? Espresso jest trochę lżejsze od mleka i dużo cięższe od piany, więc samo układa się pośrodku. Warstwy zlewają się, kiedy kawę wlejesz za szybko albo zaraz po spienieniu, zanim piana zdąży się oddzielić.
Jaka kawa do latte
W latte na jedną porcję espresso przypada kilka razy więcej mleka. Mleko wycisza kwasowość i delikatne nuty, zostaje to, co w kawie najwyraźniejsze. Dlatego jasno palone, owocowe kawy, które świetnie wypadają w przelewie, w latte często się gubią albo robią się kwaskowate. Lepiej sprawdzają się kawy słodkie, czekoladowe i orzechowe, z niską kwasowością. Z mlekiem smakują trochę jak kakao albo mleczna czekolada.
Do latte najczęściej polecamy Espresso Gusto. To 80% arabiki z brazylijskiego regionu Mogiana i 20% robusty z Brazylii. Ma niską kwasowość, słodycz toffi i nuty czekolady, kakao oraz orzechów laskowych. Takie smaki w mleku się nie gubią.
Jeśli lubisz intensywniej, spróbuj Espresso Intenso. To mieszanka arabik z Brazylii i Ugandy, z nutami kakao i migdałów. Skomponowaliśmy ją tak, żeby smakowała zarówno solo, jak i w duecie z mlekiem albo napojem roślinnym.
Obie kawy są w paczkach 1 kg i przy latte ma to sens. Podwójne espresso to zwykle około 16 g kawy, więc przy dwóch latte dziennie kilogram wystarcza mniej więcej na miesiąc. Wszystkie kawy w tym rozmiarze znajdziesz w kolekcji kaw 1 kg. Masz młynek albo ekspres automatyczny, bierz ziarnistą. Bez młynka wybierz mieloną pod espresso albo pod kawiarkę. Kawa do espresso najlepiej smakuje po około 10 dniach od palenia, a datę palenia znajdziesz na zgrzewie każdej paczki.
Najczęstsze pytania
Co znaczy latte?
Po włosku latte to mleko. Pełna nazwa brzmi caffè latte, czyli kawa z mlekiem. Poza Włochami, także w Polsce, samo „latte” oznacza już po prostu ten napój.
Czy latte ma więcej kofeiny niż cappuccino?
Nie, jeśli oba zrobiono na tej samej porcji espresso. Kofeina pochodzi z kawy, a nie z mleka, więc latte i cappuccino z pojedynczym espresso mają jej tyle samo. Latte wydaje się słabsze, bo kawa jest w nim bardziej rozcieńczona. Różnica pojawia się dopiero wtedy, gdy duże latte robi się na podwójnym espresso.
Jak zrobić iced latte?
Wypełnij szklankę lodem, wlej od 150 do 200 ml zimnego mleka i na końcu dodaj espresso. Mleka nie spieniasz. Kawa najpierw zostanie na wierzchu i będzie powoli spływać w mleko, więc przed piciem zamieszaj. Bez ekspresu możesz użyć mocnego naparu z kawiarki, tylko daj mu chwilę przestygnąć, żeby nie roztopił od razu całego lodu.
Czy latte można zrobić na napoju roślinnym?
Tak. Najlepiej pienią się napoje z dopiskiem „barista”, bo producenci dodają do nich składniki, które stabilizują pianę. Owsiany jest najbardziej neutralny i lekko słodki, sojowy daje gęstą pianę, a migdałowy jest rzadszy i trudniej go spienić. Więcej na ten temat piszemy we wpisie Mleko do kawy. Krowie, a może roślinne?
Czy matcha latte i chai latte to też kawa?
Nie. To inne napoje, które wzięły od latte nazwę i spienione mleko. Matcha latte robi się na sproszkowanej zielonej herbacie, chai latte na herbacie z przyprawami.
Latte to kilka łyków espresso w dużej szklance mleka, więc to espresso musi mieć smak, który się w niej nie zgubi. Świeżość bardzo w tym pomaga, dlatego każdą paczkę palimy po Twoim zamówieniu.
