Kawa parzona to zmielona kawa zalana gorącą wodą prosto w kubku albo zagotowana z wodą w tygielku, bez ekspresu i bez filtra. Fusy zostają w naczyniu i opadają na dno. Na kubek 200 ml wystarczą mniej więcej 2 łyżeczki kawy (ok. 8 do 12 g) zmielonej średnio drobno i woda odrobinę poniżej wrzenia. Po 3 do 4 minutach kawa jest gotowa.
W polskich domach mówi się na nią zalewajka, plujka albo kawa po turecku. Potrzebujesz tylko czajnika i kubka. Minus jest jeden: fusy w ostatnim łyku. Da się je mocno ograniczyć.
Czym jest kawa parzona
Parzona znaczy tu tyle, że zmielona kawa ma bezpośredni kontakt z gorącą wodą i nic jej potem nie odcedza. Kawa oddaje wodzie smak, aromat i olej kawowy, a fusy zostają w kubku. Dlatego parzona kawa ma więcej body, czyli jest pełniejsza i cięższa w ustach niż kawa z papierowego filtra.
Polska zalewajka to kawa zalana wodą z czajnika. Wiele osób nazywa ją kawą po turecku, choć z turecką łączą ją głównie fusy. Prawdziwa kawa po turecku powstaje w małym tygielku z długą rączką, który Turcy nazywają cezve. Kawę zmieloną na pył grzeje się w nim razem z zimną wodą, często od razu z cukrem. Tradycyjnie tygielek stawiało się w rozgrzanym piasku, stąd kawa parzona w piasku. W domu wystarczy najmniejszy palnik.
Jest jeszcze kawa parzona na zimno, czyli cold brew. Grubo zmielona kawa moczy się w zimnej wodzie kilkanaście godzin. Wychodzi słodka i prawie bez goryczy.
Kawa parzona, z ekspresu i rozpuszczalna
Liczby w tabeli to typowe zakresy na jedną porcję, nie sztywne normy.
| Sposób | Mielenie | Kawa na porcję | Woda | Czas | Fusy w kubku |
|---|---|---|---|---|---|
| Zalewajka w kubku | średnio drobne | ok. 8 do 12 g | 150 do 250 ml, ok. 92 do 96°C | 3 do 4 min | tak, na dnie |
| Po turecku w tygielku | bardzo drobne, jak mąka | ok. 6 do 8 g | 60 do 90 ml, zimna na start | 2 do 4 min na małym ogniu | tak, gęsty osad |
| Przelew (drip, ekspres przelewowy) | średnie | ok. 12 do 15 g | 200 do 250 ml, ok. 92 do 96°C | 2,5 do 4 min | nie |
| Espresso z ekspresu | drobne | ok. 7 do 9 g | 25 do 35 ml w filiżance | 25 do 30 s | nie |
| Rozpuszczalna | brak, to suszony napar | ok. 1,5 do 3 g | 150 do 250 ml | kilka sekund | nie |
Z ekspresu kawa wychodzi bez fusów, bo woda przechodzi przez sitko albo filtr. Parzona w kubku jest łagodniejsza, za to cięższa, bo zostaje w niej więcej oleju kawowego. Rozpuszczalna to napar zaparzony w fabryce i wysuszony do granulek. Jest wygodna, ale aromatu świeżo zmielonych ziaren w niej nie ma. Więcej o niej we wpisie o kawie rozpuszczalnej.
Która mocniejsza? O kofeinie decyduje głównie ilość kawy. Zalewajka z 2 łyżeczek zmielonych ziaren ma zwykle więcej kofeiny niż kubek rozpuszczalnej z łyżeczki granulek.
Jak zrobić kawę parzoną w domu
Zalewajka w kubku
- Zagotuj wodę i odczekaj ok. 1 do 2 minut. Wrzątek wyciąga z kawy więcej goryczy, lepsza jest woda ok. 92 do 96°C.
- Wsyp do kubka ok. 8 do 12 g kawy na 150 do 250 ml wody. Na oko to mniej więcej 2 łyżeczki.
- Zalej kawę najpierw odrobiną wody, tak żeby wszystkie fusy się zmoczyły, a po kilkunastu sekundach dolej resztę.
- Po ok. minucie na powierzchni zrobi się skorupka z fusów. Zamieszaj ją łyżeczką, wtedy opadnie.
- Odczekaj jeszcze 2 do 3 minut. To, co zostało na wierzchu, zbierz łyżeczką.
- Pij spokojnie i zostaw ostatni łyk w kubku, bo tam siedzą fusy.
Za fusy w ustach najczęściej odpowiada zbyt drobne mielenie. Pył nie opada, tylko pływa po całym kubku. Dlatego przy każdej naszej kawie jest wariant „Mielona kubek / ekspres automatyczny”, dobrany właśnie do kubka. Więcej o tym we wpisie o mieleniu kawy.
Kawa po turecku w tygielku
- Wlej do tygielka zimną wodę, ok. 60 do 90 ml na jedną filiżankę.
- Dodaj ok. 6 do 8 g kawy zmielonej na konsystencję mąki. Jeśli słodzisz, cukier wsyp teraz, bo potem kawy się już nie miesza.
- Zamieszaj raz, dokładnie, i postaw tygielek na najmniejszym ogniu.
- Grzej powoli, ok. 2 do 4 minut. Gdy piana zacznie podchodzić do góry, zdejmij tygielek, zanim kawa się zagotuje.
- Przełóż łyżeczką trochę piany do filiżanki, a potem powoli wlej resztę kawy.
- Odczekaj ok. minuty, aż fusy osiądą. Pij małymi łykami, a gęsty osad zostaw na dnie.
Do tygielka kawa musi być zmielona drobniej niż do espresso. Domowe młynki rzadko tak potrafią, dlatego mamy wariant „Mielona tygielek”.
Jaka kawa do kawy parzonej
Kawa parzona niczego nie ukrywa. Ciemno palona wychodzi w kubku ciężka i bardzo gorzka, a jasna, owocowa potrafi smakować kwaśno. Najlepiej sprawdzają się kawy o niskiej kwasowości, z nutami czekolady i orzechów. Dlatego do zalewajki i tygielka polecamy przede wszystkim Brazylianę.
Brazyliana to arabika z kilku regionów Brazylii: raz trafi się partia z Minas Gerais, innym razem z Parany albo São Paulo. W smaku to klasyczna brazylijska kawa, czekolada i orzechy. Zrobiliśmy ją dla tych, którzy dopiero zaczynają pić kawę z ziaren albo po prostu chcą, żeby poranna kawa smakowała jak kawa. W zalewajce wychodzi łagodna i pełna. Kupisz ją w paczce 250 g albo 1 kg, w ziarnach albo zmieloną do kubka czy tygielka.
Druga propozycja to Brazylia Mogiana, single origin ze spółdzielni Cooxupe, która działa od 1932 roku i zrzesza głównie drobnych rolników. Kawa rośnie w regionie Mogiana, znanym z czerwonej ziemi, i przechodzi obróbkę pulped natural, która dodaje jej słodyczy. Jest łagodna, z lekką kwasowością, a w smaku pojawiają się biała czekolada, migdały i karmel. Dobry następny krok po Brazylianie.
Inne kawy zmielone do kubka, tygielka i każdej innej metody znajdziesz w kolekcji kawa mielona. Każdą paczkę palimy dopiero po Twoim zamówieniu, a datę palenia znajdziesz na zgrzewie. Mielona traci aromat szybciej niż ziarna, więc zamawiaj tyle, ile wypijesz w kilka tygodni.
Najczęstsze pytania
Jaka to jest kawa parzona?
To kawa z mielonych ziaren zalana gorącą wodą w kubku albo zagotowana w tygielku, bez ekspresu i bez filtra. Fusy zostają w naczyniu i opadają na dno. W Polsce mówi się na nią też zalewajka albo plujka.
Czy picie kawy parzonej jest zdrowe?
Kawa parzona różni się od kawy z filtra głównie tym, że nic jej nie odcedza. Zostaje w niej więcej substancji z oleju kawowego (m.in. kafestolu i kahweolu), które papierowy filtr w dużej części zatrzymuje. Jeśli masz podwyższony cholesterol, zapytaj lekarza, jaka kawa będzie dla Ciebie lepsza. Kalorie dokładają głównie cukier i mleko.
Jak się robi kawę parzoną?
Wsyp do kubka ok. 8 do 12 g kawy zmielonej średnio drobno, zalej 150 do 250 ml wody ok. 92 do 96°C, po minucie zamieszaj i odczekaj 2 do 3 minuty. Po turecku kawę zmieloną na pył grzejesz z zimną wodą w tygielku i zdejmujesz z ognia przed zagotowaniem.
Jak zrobić kawę parzoną bez fusów?
Całkiem bez fusów się nie da, ale może ich być dużo mniej. Wybierz mielenie do kubka zamiast bardzo drobnego, zamieszaj skorupkę po minucie, poczekaj, aż fusy opadną, zbierz łyżeczką pianę z wierzchu i nie dopijaj ostatniego łyku.
Kawa z ekspresu czy parzona, która lepsza?
Zależy, czego szukasz. Z ekspresu dostajesz kawę bez fusów, a espresso ma cremę i skoncentrowany smak. Parzona w kubku jest cięższa i nie wymaga sprzętu. Obie wyjdą dobrze, jeśli dobierzesz mielenie do metody.
