Senność po kawie zdarza się często i zwykle nie znaczy, że z kawą albo z Tobą jest coś nie tak. Kofeina nie usuwa zmęczenia, tylko przykrywa je na kilka godzin. Kiedy przestaje działać, zmęczenie wraca. Do tego dochodzą przyzwyczajenie do kofeiny, za krótki sen, słodkie dodatki i pora picia. Większość tych przyczyn da się zmienić bez rezygnowania z kawy.
Dlaczego po kawie chce się spać
W ciągu dnia w mózgu gromadzi się adenozyna, związek, który sygnalizuje zmęczenie. Kofeina blokuje receptory adenozyny, więc przez jakiś czas ten sygnał do Ciebie nie dociera. Adenozyna jednak nie znika, tylko dalej się zbiera. Gdy kofeina przestaje działać, zmęczenie odzywa się naraz. Kawa sama w sobie nie usypia, po prostu przestaje zasłaniać to, co nazbierało się przez ostatnie godziny. Mechanizm opisujemy dokładniej we wpisie dlaczego kawa pobudza.
Jak długo działa kofeina, zależy od osoby. Jedni czują spadek już po kilku godzinach, inni dopiero wieczorem. Znaczenie ma też to, ile kofeiny było w filiżance, a to zależy od ziaren i metody parzenia. Więcej o tym przeczytasz we wpisie ile kofeiny zawiera kawa.
Najczęstsze przyczyny senności po kawie
| Przyczyna | Co się dzieje | Co możesz zmienić |
|---|---|---|
| Niewyspanie | kofeina przykrywa brak snu tylko na chwilę | kawa nie odrobi krótkiej nocy, tu potrzebny jest sen |
| Przyzwyczajenie do kofeiny | przy codziennym piciu ta sama porcja działa słabiej | nie dokładaj kolejnych kaw; jeśli ograniczasz, rób to stopniowo |
| Cukier i syropy | po bardzo słodkim napoju część osób czuje spadek energii | mniej syropu, mniejszy rozmiar |
| Za mało płynów | ogólne odwodnienie męczy, a kawa bywa jedynym napojem dnia | szklanka wody obok kubka |
| Pora dnia | po obiedzie wiele osób ma naturalny spadek energii | kawa nie zawsze go zniesie; krótki spacer też się liczy |
| Kawa późnym popołudniem | kofeina wieczorem może pogorszyć sen, a to odbija się następnego dnia | ostatnia kawa z kofeiną wcześniej, potem bezkofeinowa |
Przy piciu wody nie chodzi o to, że kawa odwadnia. Przy umiarkowanych ilościach wlicza się do bilansu płynów, o czym piszemy we wpisie czy kawa odwadnia. Problem pojawia się, gdy do popołudnia nie pijesz nic poza dwiema kawami.
Senność po kawie z mlekiem
Mleko samo w sobie nie usypia. Kawa z mlekiem częściej jednak jest duża, słodka i pita do jedzenia albo zamiast jedzenia, a to wszystko może sprzyjać ociężałości. Jest też drugi haczyk: w dużym latte jest zwykle jedno albo dwa espresso, a resztę kubka wypełnia mleko. Jeśli liczysz, że ten napój postawi Cię na nogi jak kubek mocnego przelewu, możesz się rozczarować, bo kofeiny bywa w nim mniej, niż sugeruje rozmiar.
Kiedy senność po kawie warto skonsultować
Jeśli senność jest silna, wraca codziennie mimo przespanych nocy albo pojawia się także w dni bez kawy, nie szukaj przyczyny w filiżance, tylko porozmawiaj z lekarzem. To samo dotyczy sytuacji, gdy chorujesz, jesteś w ciąży albo bierzesz leki: wtedy o kawie też warto zdecydować razem z lekarzem. Część osób z ADHD opisuje, że kawa zamiast pobudzać wycisza je albo usypia; jeśli to Twoje doświadczenie, porozmawiaj o tym z lekarzem.
Co możesz zmienić, żeby kawa nie kończyła się drzemką
- Pora. Ostatnią kawę z kofeiną wypij na tyle wcześnie, żeby nie psuła snu. Wiele osób ustawia sobie granicę na wczesne popołudnie, a potem przechodzi na bezkofeinową. Lepiej przespana noc to mniej senne popołudnie następnego dnia.
- Ilość. Gdy przychodzi spadek, kusi kolejna kawa. Daje chwilę ulgi, ale przy regularnym dokładaniu organizm przyzwyczaja się do coraz większych dawek. Według EFSA zdrowa dorosła osoba może przyjąć do 400 mg kofeiny dziennie. To górna granica, a nie cel do wyrobienia.
- Woda. Szklanka wody do każdej kawy nie jest obowiązkiem, ale jeśli przez pół dnia pijesz tylko kawę, zmęczenie może mieć prostszą przyczynę, niż myślisz.
- Jedzenie. Kawa nie zastąpi śniadania. Jeśli pijesz ją na pusty żołądek i do południa nic nie jesz, spadek energii ma więcej niż jedno źródło.
- Dodatki. Świeżo palona kawa zwykle nie potrzebuje trzech pompek syropu, żeby dało się ją pić. Zacznij od połowy.
Jaka kawa na co dzień
Jeśli po kawie bywasz senny, nie szukaj najmocniejszej kawy świata. Lepiej sprawdza się jedna dobra kawa o stałej porze niż trzy przypadkowe, dolewane przy każdym spadku. Na codzienny kubek polecamy Brazylię Mogiana od spółdzielni Cooxupe. Jest łagodna, z lekką kwasowością i słodyczą, którą daje jej obróbka pulped natural. W filiżance biała czekolada, migdały i karmel, więc syrop nie jest tu potrzebny. Mielimy ją pod ekspres, kawiarkę, przelew i inne metody albo wysyłamy w ziarnach.
Kto pije espresso i chce wyraźnej dawki kofeiny w małej filiżance, może sięgnąć po Espresso Crema w paczce 1 kg. To mieszanka 60% arabiki i 40% robusty z Ameryki Południowej i Indii. Robusta ma zwykle więcej kofeiny niż arabika i Crema ma jej dużo. Uczciwie jednak: żadna kawa nie odrobi nieprzespanej nocy, a mocna kawa wypita późno może ją skrócić. Pozostałe kawy znajdziesz w naszej kolekcji kaw. Każdą palimy dopiero po Twoim zamówieniu, a datę palenia znajdziesz na zgrzewie.
Najczęstsze pytania
Dlaczego po kawie chce się spać?
Najczęściej dlatego, że kofeina przestaje działać, a zmęczenie, które przykrywała, wraca. Kofeina blokuje receptory adenozyny, związku sygnalizującego zmęczenie, ale adenozyna w tym czasie dalej się zbiera. Do tego dochodzą niewyspanie, przyzwyczajenie do kofeiny i słodkie dodatki.
Dlaczego kawa usypia?
Sama kawa nie usypia. Senność pojawia się zwykle, gdy kończy się działanie kofeiny, gdy pijesz kawę po ciężkim posiłku albo gdy jest bardzo słodka. Jeśli kawa usypia Cię regularnie i mocno, porozmawiaj o tym z lekarzem.
Dlaczego po kawie mam spadek energii?
Kofeina działa kilka godzin, a potem wraca zmęczenie, które się w tym czasie nazbierało. Spadek bywa mocniejszy, gdy mało spałeś, gdy kawa była z syropem albo gdy przez cały dzień pijesz tylko kawę. Pora picia, ilość i woda obok kubka to pierwsze rzeczy do sprawdzenia.
Czy senność po kawie z mlekiem to coś innego?
Mleko samo nie usypia. Kawa z mlekiem bywa jednak duża, słodka i pita do jedzenia, a w dużym latte kofeiny jest często mniej, niż sugeruje rozmiar kubka.
Czy nadmierna senność po kawie powinna niepokoić?
Jeśli senność jest silna, wraca codziennie mimo przespanych nocy albo pojawia się także bez kawy, porozmawiaj z lekarzem. Przyczyna może nie mieć nic wspólnego z kawą.
