Kawa z kardamonem to zwykła kawa, do której trafia szczypta mielonego kardamonu albo jeden, dwa rozgniecione strąki. Najprościej zrobić ją w tygielku: 7 g kawy zmielonej na pył, 70 ml zimnej wody, szczypta kardamonu i, jeśli lubisz, łyżeczka cukru, wszystko razem na małym ogniu, aż pianka podejdzie do brzegu. W ekspresie i w przelewie też się da, tylko kardamon dodajesz w innym miejscu.
Skąd się wzięła kawa z kardamonem
Kardamon do kawy dodaje się od dawna na Półwyspie Arabskim, w Egipcie, w Turcji i w rejonie Zatoki Perskiej. Tam to codzienny napój i znak gościnności, podawany w małych filiżankach bez uszka. Kawa arabska w tej wersji jest gotowana z rozgniecionymi strąkami i bez cukru, a słodycz daje podany obok daktyl. Egipska kawa z kardamonem i kawa turecka z kardamonem to inna szkoła: kawa zmielona na pył, gotowana w tygielku, kardamon mielony, cukier od razu do wody.
Druga ojczyzna tego smaku to Skandynawia. Kardamon przypłynął tam ze statkami handlowymi i został w bułkach i w kawie. Jedno wyjaśnienie: kawa arabska to także nazwa rośliny, czyli kawowca, o którym piszemy we wpisie kawowiec w doniczce.
Kardamon w strąkach czy mielony
Do kawy używa się kardamonu zielonego. Czarny, większy i brązowy, ma dymny zapach i w kawie smakuje jak ognisko. Strąki to najpewniejszy wybór: aromat siedzi w czarnych, lepkich nasionach, a łupina trzyma go w zamknięciu przez wiele miesięcy. Przed użyciem rozgnieć strąk płaską stroną noża, bo cały odda prawie nic. Strąki pasują do tygielka, do mleka i do filtra, bo da się je potem wyłowić.
Mielony kardamon łatwiej odmierzyć, ale otwarty słoiczek po kilku tygodniach pachnie o połowę słabiej, więc kupuj małe opakowania. Najlepszy jest kardamon zmielony tuż przed kawą, nasiona z trzech, czterech strąków roztarte w moździerzu.
Ile na porcję? Na filiżankę 70 ml z tygielka jeden strąk albo mała szczypta mielonego, tyle, ile zmieści się na czubku noża. Na kubek 200 do 250 ml dwa, trzy strąki albo ćwierć płaskiej łyżeczki. Zacznij od dolnej granicy, bo nadmiar daje posmak perfum i mydła.
Kawa z kardamonem: trzy sposoby
W tygielku, czyli kawa arabska z kardamonem
W tygielku przyprawa gotuje się razem z kawą i oddaje wszystko. Potrzebujesz kawy zmielonej na pył (u nas opcja „Mielona tygielek”), zimnej wody i małego palnika. Technikę tygielka i zalewajki opisujemy we wpisie kawa parzona, tu dochodzi tylko przyprawa.
- Wsyp do tygielka 7 g kawy, czyli czubatą łyżeczkę, na 70 ml zimnej wody. Na dwie filiżanki podwój.
- Dodaj jeden rozgnieciony strąk albo małą szczyptę mielonego kardamonu. Wersja z cukrem: łyżeczka cukru od razu do zimnej wody, bo słodzona po zaparzeniu kawa traci piankę.
- Zamieszaj raz, postaw na najmniejszym ogniu i już nie mieszaj.
- Gdy pianka podejdzie do brzegu, zdejmij tygielek na kilkanaście sekund i wstaw z powrotem. Powtórz dwa, trzy razy. Kawa nie może zawrzeć na dobre, bo pianka opadnie, a smak zrobi się gorzki.
- Przelej do filiżanki i odczekaj minutę, aż fusy opadną.
Bez cukru to kawa bliska tej z Zatoki Perskiej, z cukrem to kawa po turecku i egipska kawa z kardamonem.
W ekspresie ciśnieniowym i w kawiarce
Jedna zasada: kardamon nigdy nie trafia do zasobnika na ziarna w ekspresie automatycznym. Strąki blokują żarna, a olejki z przyprawy osiadają na młynku na tygodnie i każda następna kawa pachnie kardamonem.
Kardamon dodajesz w dwóch miejscach. Pierwsze to filiżanka: mała szczypta mielonego na dno, na to espresso (ok. 18 g kawy na 36 ml w 25 do 30 sekund) i zamieszać. Drugie to mleko, lepsze do latte i cappuccino: dwa, trzy rozgniecione strąki do dzbanka z mlekiem, podgrzej do ok. 60 do 65°C, odstaw na dwie, trzy minuty, wyjmij strąki i dopiero spień. Spienianie opisujemy we wpisie o latte. W kawiarce tak samo: do filiżanki albo do mleka, nie do sitka, bo kawiarka wyciąga z przyprawy dużo i szybko. Podstawy są we wpisie kawiarka.
W przelewie, dripie i ekspresie przelewowym
Sposób skandynawski. Na 15 g średnio zmielonej kawy i 250 ml wody wymieszaj z kawą w filtrze ćwierć łyżeczki mielonego kardamonu albo nasiona z dwóch strąków. Zalej wodą 92 do 96°C, czyli zagotowaną i odstawioną na minutę. Parzenie trwa 3 do 4 minut, filtr zatrzyma wszystko. W ekspresie przelewowym na litrowy dzbanek wystarczy płaska łyżeczka mielonego kardamonu w koszyku z kawą. Technikę dripa opisujemy we wpisie drip.
Proporcje kardamonu do kawy
Liczby to punkt startowy, nie norma.
| Sposób | Kawa | Woda lub mleko | Kardamon | Gdzie dodać |
|---|---|---|---|---|
| Tygielek, 1 filiżanka | 7 g, mielenie na pył | 70 ml zimnej wody | 1 strąk albo mała szczypta mielonego | do tygielka z kawą i wodą |
| Espresso | 18 g | 36 ml naparu | mała szczypta mielonego | na dno filiżanki |
| Latte, cappuccino | espresso jak wyżej | 150 do 200 ml mleka | 2 do 3 strąki, rozgniecione | do mleka przed spienieniem, potem wyjąć |
| Drip, kubek 250 ml | 15 g, mielenie średnie | 250 ml, 92 do 96°C | ćwierć łyżeczki mielonego albo nasiona z 2 strąków | do filtra, wymieszać z kawą |
| Ekspres przelewowy, dzbanek 1 l | 60 g | 1 l | 1 płaska łyżeczka mielonego | do koszyka z kawą |
Jaka kawa do kardamonu
Kardamon ma chłodny, cytrusowy zapach i zjada kawy jasne i kwaskowe: zamiast nut owocowych zostaje przyprawa i woda. Potrzebuje kawy z body, czekoladą i niską kwasowością.
Pierwszy wybór to Włoski Strajk, nasza mieszanka 60% arabiki i 40% robusty palona ciemno, po włosku. W filiżance kakao, gorzka czekolada i prażone migdały, gęste body i crema, której nie trzeba szukać. Ta kawa nie zniknie pod kardamonem. Robiliśmy ją jako bazę pod espresso i kawy z mlekiem, więc cappuccino z kardamonem w mleku to jej naturalny teren.
Drugi wybór, szczególnie do tygielka i do przelewu, to Uganda Bugisu, single origin z małych rodzinnych farm na zboczach góry Elgon. Ma cięższe body niż inne kawy afrykańskie i znacznie niższą kwasowość, a w smaku orzechy, karmel i gorzką czekoladę w tle. W tygielku z kardamonem wychodzi gęsta i słodkawa, bez kwaśnego ogona. Obie są też w Zestawie Startowym Espresso razem z Brazylią Mogianą i Słoniem, po 250 g każda.
Z czym łączyć kardamon w kawie
Cynamon to najczęstsza para: pół laski do tygielka albo szczypta mielonego do filtra, w proporcji do kardamonu mniej więcej jeden do jednego; o cynamonie piszemy we wpisie kawa z cynamonem. Goździk jest zdradliwy: jeden na tygielek wystarczy, dwa zdominują wszystko. Mleko wydobywa z kardamonu słodycz, dlatego latte z kardamonem łatwiej polubić niż czarną kawę z nim. Jeśli słodzisz, miód pasuje tu lepiej niż cukier, a wersję z miodem i imbirem opisujemy we wpisie kawa z miodem i imbirem.
Najczęstsze błędy
- Za dużo kardamonu. Ćwierć łyżeczki na filiżankę espresso to już perfumy.
- Kardamon do zasobnika ziaren w automacie. Zablokowane żarna i zapach w młynku na tygodnie.
- Cały strąk wrzucony bez rozgniecenia. Odda tyle co nic.
- Kardamon wsypany na wierzch gotowej kawy. Pływa i chrzęści w zębach.
Każdą z polecanych tu kaw palimy dopiero po Twoim zamówieniu, a datę palenia znajdziesz na zgrzewie.
Najczęstsze pytania
Ile mielonego kardamonu dodać do kawy?
Mała szczypta na filiżankę espresso albo kawy z tygielka, ćwierć płaskiej łyżeczki na kubek 200 do 250 ml, płaska łyżeczka na litrowy dzbanek z przelewu. Zacznij od mniej, bo nadmiar daje posmak mydła.
Co jest lepsze do kawy, kardamon czy cynamon?
Kwestia smaku. Kardamon jest chłodny i cytrusowy, cynamon ciepły i słodki. Do tygielka częściej idzie kardamon, do mleka pasują oba. Można je połączyć w proporcji jeden do jednego.
Czy kardamon można dodać do ekspresu automatycznego?
Do filiżanki albo do mleka tak, do zasobnika na ziarna nigdy. Strąki blokują żarna, a olejki osiadają na młynku i każda następna kawa pachnie kardamonem. Wystarczy szczypta mielonego na dno filiżanki przed zaparzeniem espresso.
Co daje picie kawy z kardamonem?
Inny smak i zapach kawy, z chłodną, cytrusową nutą. W krajach arabskich i w Skandynawii to codzienny sposób podania, a nie kuracja. Przy chorobie, w ciąży albo przy stałych lekach o przyprawach w diecie decyduj z lekarzem.
